Sıfırıncı Gün II
Gözcü Ağı
Önsöz
Güvenlik, insanın en eski ihtiyaçlarından biridir. Kapısını kilitlemek, çocuğunun eve sağ salim döndüğünden emin olmak, yaşlı bir yakınının kaybolmadığını bilmek, karanlık bir sokakta yalnız yürürken görülmediğini değil, korunduğunu hissetmek ister insan. Bu istek masumdur. Hatta çoğu zaman haklıdır.
Ama bazı sistemler, en tehlikeli güçlerini insanların kötü niyetlerinden değil, iyi niyetlerinden alır.
Sıfırıncı Gün II: Gözcü Ağı, ilk kitabın ardından yıkılmış bir merkezi kontrol düzeninin yerini nasıl daha yumuşak, daha sıcak ve daha kabul edilebilir bir gözetim biçimine bıraktığını anlatıyor. Arca’nın soğuk ve buyurgan dünyasından sonra gelen Gözcü Ağı, insanlara emir vermiyor; onları davet ediyor. Korkutmuyor; koruyacağını söylüyor. Zorla izlemiyor; “birlikte görelim” diyor.
Bu romanda asıl soru yalnızca teknolojinin ne kadar ileri gidebileceği değildir. Daha rahatsız edici soru şudur:
Bir toplum, güvenlik adına birbirini izlemeye ne kadar razı olur?
Mert için bu soru kişisel bir hayatta kalma mücadelesiyle başlar. Sistemlerin dışına itilmiş, kimliksiz ve görünmez bir hayalet olarak yaşamayı öğrenmiştir. Fakat Gözcü Ağı, onu yüzünden ya da adından değil, yokluğundan tanımaya başlar. Saklanmak artık kameralardan kaçmak değildir; insanların dikkatinden, kuşkularından ve iyi niyetli ihbarlarından kaçmaktır.
Bu kitapta düşman her zaman karanlık odalarda oturan kötü insanlar değildir. Bazen bir apartman toplantısında çocuğunu korumak isteyen bir anne, bazen hırsızlıktan korkan bir esnaf, bazen mahallesine katkı sağladığını düşünen bir çocuk, bazen de “emin değilim ama” diyerek bildirim gönderen sıradan bir komşudur.
Bu nedenle Gözcü Ağı, yalnızca bir teknoloji romanı değil; rıza, korku, güvenlik, özgürlük ve toplumsal sorumluluk üzerine bir yüzleşme hikâyesidir.
Bu hikâyede kolay zaferler yok. Sistemi kapatmak her şeyi çözmüyor. Çünkü bazı sistemler sadece kodlardan değil, insanların birbirine bakma biçiminden oluşur.
Ve bazen en zor savaş, karşımızdaki makineyi durdurmak değil; aynaya bakmaya cesaret etmektir.
Arka Kapak Yazısı
Arca çöktü.
Ama kontrol arzusu ölmedi.
Mert artık sistemlerin dışında yaşayan bir hayalet. Ne tam olarak kayıtlı, ne tamamen özgür. Kameralardan kaçmayı, nakitle yaşamayı, dijital iz bırakmadan hareket etmeyi öğrenmiş durumda. Fakat yeni dünya, Arca’nın soğuk emirlerinden daha tehlikeli bir şeyle örülüyor:
Gözcü Ağı.
Bu yeni sistem insanlara baskı yapmıyor. Onlara güvenlik vaat ediyor.
“Komşunu koru.”
“Mahalleni güvenli tut.”
“Birlikte görelim.”
Kayıp çocukları buluyor. Yaşlıları eve döndürüyor. Hırsızlıkları önlüyor. İnsanlara gerçekten fayda sağlıyor. Bu yüzden kimse ondan korkmuyor.
Tam tersine, herkes ona katılıyor.
Mert, Gözcü Ağı’nın derinliklerinde Arca’dan kalma eski bir ritim yakaladığında, yıkılan düzenin aslında yalnızca kabuk değiştirdiğini anlar. Bu kez düşman merkezi bir sunucu odasında değildir. Bakkalın kamerasında, apartman toplantısında, çocuğun telefonunda, komşunun perdesinde ve milyonlarca insanın iyi niyetli dikkatindedir.
Aylin, kendi savunduğu şeffaflık ve topluluk kavramlarının nasıl birer gözetim aracına dönüştüğünü görür. Baran, temiz görünen kodların ardındaki kapalı karar katmanını çözer. Tuna, düşmanın artık üniforma giymediği bir savaşta kimi durduracağını bilemez. Mert ise kendi silinmişliğini, sistemin tanımlayamadığı son anahtara dönüştürmek zorunda kalır.
Ama Gözcü Ağı’nı çökertmek yeterli değildir.
Çünkü bazı sistemler, yalnızca kodla çalışmaz.
İnsanların korkularıyla, ihbarlarıyla, onaylarıyla ve suskunluklarıyla beslenir.
Mert’in son hamlesi sistemi yok etmek değil, insanlara onun içindeki kendi rollerini göstermektir.
Bir ayna açılır.
Ve şehir ilk kez kendine bakmak zorunda kalır.
Sıfırıncı Gün II: Gözcü Ağı, güvenlik uğruna özgürlüğünden ne kadar vazgeçebileceğini soran, karanlık, sürükleyici ve rahatsız edici bir devam romanı.
Bölüm 1 - Kör Kamera
Mert, Arca’nın çöküşünden sonra kimliksiz ve sistem dışı bir hayalet gibi yaşama...Bölüm 2 - Gönüllü Gözler
Mert, bir apartman toplantısını uzaktan izlerken Gözcü Ağı’nın asıl gücünün kötü...Bölüm 3 - Eski Hayaletler
Mert, yalnız hareket etmenin artık imkânsız olduğunu kabul ederek Aylin’e eski b...Bölüm 4 - Açık Kaynak Maske
Ekip, Gözcü Ağı’nın açık kaynak kod deposunu incelediğinde bekledikleri gibi kar...
Mert KARACA
Sistem Yöneticisi / Dijital Ölü
Mizaç: İçe kapanık, ölçülü, takıntılı ve dikkatli biridir. Dışarıdan sıkıcı yahut silik görünebilir. Uykusuz göz altları, ekrana alışmış solgun yüzü, kısa saçları ve dağınık olmayan ama çok düşünülmüş de görünmeyen kıyafetleri vardır. Hareketsiz görünür ama zihni sürekli çalışır.
Aylin ERDEM
Eski Etik Hacker / Yeraltı Aklı
Mizaç: Kısa ve doğrudan konuşur. Güven vermekten çok sınar. Kendi duygusunu belli etmekten hoşlanmaz. Pratik, sade, hareket etmeye hazır bir görünümü vardır. Güzelliği ya da stil gösterişle değil, kontrol hissiyle gelir.
Baran “KIRIK DEVRE”
Yeraltı Sunucu Mimarı
Mizaç: Hızlı konuşur, dikkati dağınık görünür, alaycılığı savunma mekanizması olarak kullanır. Uykusuz, dağınık saçlı, hafif çökmüş yüzlü, kablo ve fan uğultusuyla yaşamış biri gibidir. Komik gelebilir; ama o gülüşün altında ciddi bir paranoya vardır.
Levent ARCA
Teknoloji Milyarderi / Gölge Yönetici
Mizaç: Temiz, düzenli, sakin ve neredeyse fazla kusursuz görünür. Konuşurken bağırmaz, ikna eder. Giyimi pahalı ama bağıran türden değildir. Yüzünde güven verici bir açıklık vardır; bu da onu daha tehlikeli yapar.