Fren, “bir kere öğrendim bitti” değil; refleks işidir. Refleks de ancak kısa ama düzenli pratikle oturur. İyi haber: Her gün 10 dakika ayırsan bile farkı hissedersin.

Bu rutin, PCX gibi scooter’larda da, vitesli motosikletlerde de uygulanır. Tek şart: Güvenli ve boş bir alan. Trafiğe açık yolda deneme yapma.

1. Güvenlik ve hazırlık (1 dakika)

• Yer seçimi: Boş otopark / geniş, düz ve görüşü açık bir alan
• Zemin: Mümkünse kuru, temiz asfalt (kum/yağ varsa ertele)
• Ekipman: Kask + eldiven şart; mümkünse mont
• Lastik basıncı: Normal değerinde olsun (çok düşük basınç çalışmayı bozar)
• Hedef: “Limitleri zorlamak” değil, “doğru tekniği otomatikleştirmek”

Küçük ekipman önerisi:

• 2–4 tane küçük koni/işaret (yoksa plastik şişe)
• Telefon kronometresi (süre tutmak için)

1. Isınma ve “fren hissi” (2 dakika)
   Hız: 15–20 km/s

• Düz giderken sadece arka frenle yumuşak yavaşla, bırak, tekrar
• Sonra sadece ön frenle yumuşak yavaşla, bırak, tekrar
• Amaç: Frenlerin “ilk temas” noktasını ve motosikletin öne yığılma tepkisini hissetmek

Not (scooter/PCX):
Ön fren daha etkili olur; arka fren denge sağlar. İkisini birlikte kullanmak çoğu durumda daha güvenlidir.

1. Dozaj egzersizi: “%30–%60–%80” (2 dakika)
   Hız: 20–25 km/s

• Aynı noktadan geçerken üç farklı fren şiddeti dene:
  1. Hafif (yaklaşık %30)
  2. Orta (yaklaşık %60)
  3. Güçlü ama kontrollü (yaklaşık %80)
• Her seferinde hedef: Düz çizgide kalmak, bakışı ileri taşımak, gidonu kasmamak

Kritik ipucu:
“Bir anda asılmak” yerine fren gücünü 0.5–1 saniye içinde kademeli artır. Bu, hem tutuşu hem kontrolü artırır.

1. Hedefte durma: “Kutuya dur” (2 dakika)
   Bir “durma çizgisi” belirle (koni/şişe).
   Hız: 25 km/s

• Çizgiden önce durmayı hedefle
• Sonraki turda çizgide tam durmayı hedefle
• Sonraki turda çizgiyi 1 metre geçmeden durmayı hedefle

Bu çalışma şunu geliştirir:

• Mesafe tahmini
• Fren dozajı
• Panik anında “gereğinden fazla bırakma” alışkanlığını azaltma

1. Acil fren simülasyonu (ABS’li/ABS’siz) (2 dakika)
   Hız: 30 km/s (yeni başlayanlar 25’te kalsın)

• Düz hat, bakış ileri
• Ön + arka freni birlikte, hızlı ama kontrollü şekilde artır
• Gövde: Dirsekler kırık, omuzlar rahat, dizlerle motoru tut

ABS’li motosiklette hedef:

• ABS devreye girdiyse titreşime rağmen freni bırakmamak
• Motosikleti düz tutmak
• “Durana kadar kontrol” yaklaşımı

ABS’siz motosiklette hedef:

• Kilitlemeye yaklaşmadan maksimum fren
• Teker kilitlenirse: panik bırakma yerine kontrollü azaltma (özellikle ön teker kilitlenmesi çok risklidir)

Önemli sınır:
Virajda acil fren çalışması yapma. Bu rutin düz hatta yapılır.

1. Hata kontrol turu ve kısa değerlendirme (1 dakika)
   Kendine şu 5 soruyu sor:

• Frenlerken gözüm nereye bakıyordu? (teker mi, çıkış mı?)
• Kollarım kilitlendi mi? (kasılma varsa kontrol azalır)
• Freni bir anda mı sıktım, kademeli mi artırdım?
• Motor düz müydü, sağa-sola gezdi mi?
• Durma mesafem turdan tura daha tutarlı mı?

En sık yapılan 6 hata (ve çözümü)

1. Gözün aşağı bakması → Bakışı ileri, kaçış alanına taşı
2. Freni “pat” diye sıkmak → 0.5–1 saniye rampalı sık
3. Kolları kilitlemek → Dirsekler kırık, omuzlar düşük
4. Sadece arka frenle paniklemek → Ön+arka birlikte, kontrollü
5. Frenlemede gidonu çekiştirmek → Düz hat, yumuşak tutuş
6. Çalışmayı “hız yarışı”na çevirmek → Hız değil teknik kazanır

Rutin bitti: Bugün ne kazandın?
Bu 10 dakika, “ABS var, nasılsa kurtarır” rehavetini de “ABS yok, fren yapamam” korkusunu da azaltır. Asıl hedef, doğru fren refleksini otomatik hale getirmek.

SSS
Bu rutini kaç gün yapmalıyım?
Haftada 3–4 gün bile fark eder. Düzenli olursa 2–3 haftada hissedilir gelişim gelir.

Yağmurda da çalışılır mı?
Yeni başlayanlar için tavsiye edilmez. Önce kuru zeminde tekniği oturt, sonra düşük hızla ıslakta dene.

Scooter’da arka fren daha mı önemli?
Denge için önemlidir ama acil duruşta ön fren genelde daha fazla iş yapar. En güvenlisi ikisini birlikte kontrollü kullanmaktır.