Virajda “fren ihtiyacı” iki sebeple ortaya çıkar:

1. Viraja hızlı girdin (hız yanlış seçildi)
2. Viraj içinde bir şey çıktı (araç, yaya, çukur, kum, ani daralma)

Bu iki senaryoda da sürücünün refleksi genellikle aynıdır: “Kol/pedal = sık!”
Sorun şu: Virajda lastiğin tutuşu zaten dönmeye harcanıyordur. Fren ekleyince, lastiğin tutuş bütçesi yetmeyebilir ve kayma başlar.

ABS burada “kilitlenmeyi azaltabilir”, ama virajda yanlış tekniği sihirli şekilde doğruya çeviremez. Bu yazı, seni korkutmak için değil; doğru alışkanlıkları yerleştirmek için.

1. Viraj fiziği: Tutuş bütçesi (en basit anlatım)
   Lastiğin tutuşunu bir “bütçe” gibi düşün:

• Dönmek için harcadığın tutuş
• Yavaşlamak için harcadığın tutuş

Düz yolda tüm bütçeyi fren için kullanabilirsin.
Virajda ise bütçenin büyük kısmı dönmeye gidiyor. Üstüne sert fren eklenirse bütçe taşar → kayma.

Bu yüzden virajda fren “olmaz” değil; “dozu ve zamanı çok hassas” demektir.

1. En tehlikeli hata #1: Viraj içinde panik ön fren (bir anda yüklenme)
   Ne olur?

• Ön süspansiyon aniden çöker
• Ön lastik bir anda fazla yük alır
• Dönüş için gereken tutuş azalır
• Motosiklet çizgiyi genişletir, dışa taşar veya ön kayar

ABS varsa ne değişir?

• Tekerin kilitlenmesini azaltabilir
• Ama ön lastiğin tutuşu yeterli değilse “kayıp” yine olur
• ABS devreye girdiğinde fren kolu titreşir; bazı sürücüler refleksle freni bırakır ve daha da panikler

Güvenli alternatif: “Diklet – hafiflet – yön ver”

• Motosikleti mümkün olduğunca az miktarda dikleştir (milim milim)
• Freni bir anda değil, kademeli uygula
• Bakışını viraj çıkışına / kaçış alanına taşı
• Gidonu kasma

1. En tehlikeli hata #2: Fren + gidonu zorlamak (direksiyonu çekiştirmek)
   Virajda fren yaparken üstüne bir de gidonu “zorla çevirmeye” çalışmak motoru dengesizleştirir.
   Özellikle yeni başlayanlarda görülen hata:

• Korku → kollar kilit → gidon sertleşir → motor çizgiyi bozar

Güvenli alternatif: “Kollar yumuşak, bakış ileri”

• Dirsekleri kır, omuzları gevşet
• Motorun küçük düzeltmelerine izin ver
• Bakışın nereye giderse motor da oraya gider (hedef kilitleme riskini azalt)

1. En tehlikeli hata #3: Viraj içinde arka frene abanıp motoru yatırmaya devam etmek
   Arka fren virajda “daha güvenli” sanılır ama aşırı basınçta arka lastik kayabilir.
   ABS yoksa arka kilitlenip motorun arkası yana açabilir.
   ABS varsa arka kilitlenmeyi azaltır ama yine de çizgi bozulabilir, denge şaşabilir.

Güvenli alternatif: “Arka fren dozlu, ana iş hız yönetimi”

• Arka freni “ince ayar” gibi düşün
• Sert yavaşlama bekleme
• Virajda asıl hedef: motosikleti stabil tutmak

1. En tehlikeli hata #4: Virajda fren yaparken debriyajı sıkıp boşa almak (veya gazı tamamen bırakıp motor freni şoklamak)
   Bu iki uç davranış da dengeyi bozabilir:

• Boşa almak: motor freni kaybolur, motosiklet “boş” hissi verir
• Gazı bir anda kesmek: motor freni şoku arkayı hafif kaydırabilir (özellikle ıslakta)

Güvenli alternatif: “Yumuşak gaz – yumuşak fren”

• Gazı ve freni keskin değil, yumuşak yönet
• Motorun ağırlık transferini bir anda değil, kontrollü değiştir

1. ABS’li motosiklette “virajda fren” doğru mu? (Trail braking kısa anlatım)
   İleri seviye bir teknik var: Trail braking (viraja girerken hafif frenle ağırlığı öne taşıyıp daha kontrollü dönmek).
   Ama bu teknik yeni başlayanlar için riskli olabilir çünkü:

• Fren dozunu kaçırmak çok kolaydır
• Düşük tutuşta hata payı düşüktür

Yeni başlayan için güvenli kural:

• Freni virajdan önce bitir (mümkün olduğunca)
• Viraj içinde fren gerekiyorsa “çok hafif ve kademeli” uygula, motosikleti azıcık dikleştir

1. “Dışa taşıyor” anında yapılacaklar (en kritik pratik bölüm)
   Virajda dışa taşma hissedince çoğu sürücü yanlış yapar:

• Bakışı dış bariyere kilitler
• Gidonu çekiştirir
• Freni sertleştirir

Doğru reaksiyon sırası (pratik):

1. Bakış: Viraj çıkışına çevir
2. Yatış: Gerekiyorsa çok az daha yatır (alanın varsa)
3. Fren: Sert değil, hafiflet; mümkünse motosikleti az dikleştirip kademeli frenle
4. Çizgi: Güvenli çizgiye geri dönmek için yumuşak yönlendirme yap

Not: Bu “mucize formül” değil; ama en azından panik hatalarını azaltır.

1. Virajda ABS’nin sınırları: Neden bazı zeminler daha tehlikeli?
   Şu yüzeyler virajda fren işini daha da zorlaştırır:

• Kum/çakıl/mıcır
• Islak boya (yol çizgisi)
• Rögar kapağı, metal yüzey
• Bozuk asfalt, yama
  Bu bölgelerde ABS devreye girse bile tutuş çok düşüktür; “kilitlenmeme” yine “durma” anlamına gelmeyebilir.

1. Ev ödevi: Güvenli pratik nasıl yapılır?
   Gerçek trafikte deneme yapma. Boş ve güvenli alanda:

• Düz yolda kademeli fren pratikleri
• Hafif viraj hissinde (geniş alan) düşük hızda “bakış ve yumuşak kol” alışkanlığı
• Takip mesafesi ve hız yönetimi

SSS
ABS varken virajda fren yapmak güvenli mi?
Kilitlenmeyi azaltır ama virajda tutuş bütçesi nedeniyle hâlâ risklidir. En güvenlisi viraja girmeden hızı ayarlamaktır.

Virajda sadece arka fren kullanmak doğru mu?
Dozlu kullanılırsa dengeye yardımcı olabilir ama “asıl fren” gibi kullanmak kayma riskini artırır.

Virajda dışa taşıdım, ne yapmalıyım?
Bakışını çıkışa çevir, gidonu kasma, mümkünse freni yumuşat, motosikleti kontrollü şekilde yönlendir.