Kask seçimi: “uyum/fit” güvenliğin %50’si
(baş ölçümü, iç ped, gözlük uyumu, buğu)

Motosiklete yeni başlayanların en sık yaptığı hata şu: Kaskı “büyük dert değil” gibi görüp hızlıca bir model seçmek. Oysa kask güvenliğinin çok büyük kısmı standart etiketinden önce “fit” ile başlar. Yani kaskın kafana nasıl oturduğu, nasıl sabitlendiği, içeride nasıl baskı dağıttığı… Bunlar kötü olursa, çok iyi bir kask bile kazada beklenen performansı veremeyebilir.

Bu yazıda kaskın sana uygun olup olmadığını, mağazada 5 dakikada değil, doğru yöntemle nasıl anlayacağını anlatıyorum. Konu başlıkları: baş ölçümü, beden seçimi, iç ped ve kafa şekli uyumu, gözlük kullananlar için kritik noktalar, buğu yönetimi ve vizör konforu.

1. Fit/Uyum ne demek? Neden “güvenliğin %50’si” diyoruz?
   Fit/uyum, kaskın kafana “sıkı ama doğru” şekilde oturmasıdır. İki uç çok tehlikelidir:

• Bol kask: Kaza anında döner, kayar, hatta yerinden çıkma riski artar. Görüşünü bile bozabilir.
• Aşırı sıkı kask: Sürüş boyunca ağrı yapar, dikkatini dağıtır, uzun yolculukta hata riskini artırır. Ayrıca yanlış noktaya baskı yapıyorsa konfor kadar güvenliği de etkileyebilir.

Doğru fit şunu sağlar:

• Darbe enerjisi kask kabuğu ve iç EPS katmanına daha dengeli dağılır.
• Kask kafada “oynamaz”, çene kayışı görevini düzgün yapar.
• Boyun ve omuzlar gereksiz yorulmaz, sürüş daha kontrollü olur.

1. Baş ölçümü: Evde 2 dakikada doğru ölçüm
   Kask bedeninin temelini doğru baş çevresi ölçümü oluşturur.

Gerekli: Mezura (yoksa ip + cetvel)
Adımlar:

1. Mezurayı kaşların yaklaşık 1-2 parmak üstünden dolaştır.
2. Kulakların üstünden geçecek şekilde, başın arka tarafındaki en çıkıntılı noktadan (ense üstü) dolaştır.
3. Mezurayı çok sıkma, çok gevşek bırakma.
4. 2-3 kez ölç ve ortalamasını al.

Önemli not: Aynı cm ölçüsünde olsan bile kaskın “kafa şekli” uymazsa yine problem yaşarsın. Bazı kafalar daha oval (uzun), bazıları daha yuvarlaktır. O yüzden “cm” sadece başlangıçtır.

1. Kafa şekli uyumu: Oval mi yuvarlak mı?
   Kask bedenin doğru olsa bile şu şikayetler oluyorsa kafa şekli uyumsuz olabilir:

• Alında tek noktaya aşırı baskı ve baş ağrısı
• Şakaklarda aşırı sıkma
• Kask takınca “yanaklar güzel oturdu ama alın yanıyor” hissi
• 15-20 dakika sonra dayanılmaz baskı

Basit kontrol:
Kaskı takıp çene kayışını bağlamadan 10-15 dakika bekle. İlk 1-2 dakikada her şey iyi görünüp sonra ağrı başlıyorsa, bu genelde “kafa şekli uyumsuzluğu” işaretidir.

1. Doğru beden kontrolü: Mağazada yapılacak 6 hızlı test
   Test 1: Yanak teması
   Kask takıldığında yanak pedleri yanaklarını “hafifçe sıkmalı”. Konuşunca yanaklar hareket ederken pedlere temas hissedilmeli.

Test 2: Kaş-şakak baskısı
Alın ve şakakta “bıçak gibi” baskı olmamalı. Rahatsız edici noktasal basınç hissediyorsan uzun sürüşte daha kötü olur.

Test 3: Kaskı döndürme testi
Çene kayışı bağlı değilken, kaskı iki elinle tutup sağa-sola çevirmeyi dene. Kask kafanın üzerinde kolay dönüyorsa bol.

Test 4: Yukarı çekme testi
Kaskın arka alt kısmından tutup yukarı doğru çek. Kask göz hizana doğru sıyrılmaya çalışıyorsa beden/fit iyi değil (ya büyük ya da kafa şekli uyumsuz).

Test 5: Görüş alanı
Kask göz hizanı kapatmamalı. Kask kafanda yukarıda duruyorsa çok küçük veya yanlış oturuyordur.

Test 6: 15 dakika kuralı
Mümkünse mağazada 10-15 dakika takılı kalsın. “Biraz sıkı ama açılır” umudu, genelde yanlış kaskla sonuçlanır. İç ped zamanla oturur ama kafa şekli uyumsuzluğunu çözmez.

1. İç ped (liner) ve EPS farkı: “Açılır” dediğimiz şey ne?
   Kaskın içinde iki temel katman var:

• EPS (sert, darbe emen katman): Güvenliğin ana parçası. “Açılmaz”, şekil değiştirmesi istenmez.
• Konfor pedleri (yumuşak kumaş/ped): Zamanla bir miktar oturur, hafif gevşeme olabilir.

Bu yüzden kask satın alırken şunu hedefle:

• İlk taktığında “tam oturan, güven veren” bir sıkılık
• Ama asla “başımı sıkıştırıyor, dayanılmaz” seviyesinde olmamalı

İpucu: Bazı markalarda yanak pedleri değiştirilebilir (farklı kalınlık). Fit küçük düzeltmelerle mükemmele yaklaşabilir.

1. Gözlük kullananlar için: Gözlük uyumu gerçekten kritik
   Gözlük kullanan sürücülerde en sık yaşanan sorunlar:

• Sapların kulağa baskı yapması (acı, baş ağrısı)
• Gözlüğün burun üstünde kayması
• Gözlüğün buğuyu artırması
• Kaskı takarken gözlüğün yamulması veya gözden fırlaması

Kontrol listesi:

• Kaskı tak, sonra gözlüğü takmayı dene. Saplar pedlerin içinde “kanal” bulabiliyor mu?
• Kaskın “gözlük uyumlu” ped tasarımı varsa saplar daha rahat girer.
• Gözlüğü takınca yanlardan baskı artıyorsa o model seni uzun sürüşte yorar.
• Gözlükle vizörü kapatınca buğu aşırı oluyorsa buğu çözümüne ayrıca bakmak gerekir (bir sonraki bölüm).

1. Buğu (fogging): Yeni başlayanların canını sıkan konu
   Buğu, özellikle soğuk havada, yağmurda, gece sürüşünde ve dur-kalk trafikte en büyük sorunlardan biridir. Görüş düşerse güvenlik düşer.

Buğu neden olur?

• İçeride nefesin sıcak ve nemli havası vizöre çarpar
• Vizör dışı daha soğuktur
• Aradaki ısı farkı buğu oluşturur

Buğuyu azaltmanın pratik yolları:

• Pinlock (vizörün içine takılan buğu önleyici iç cam): En etkili çözümlerden biridir.
• Havalandırma kanalları: Çene ve üst havalandırmalar buğu kontrolünde çok işe yarar.
• Nefes deflektörü / burun rüzgarlığı: Nefesin vizöre gitmesini azaltır.
• Buğu spreyi/solüsyon: Kısa vadeli destek olabilir, ama pinlock kadar kalıcı değildir.
• Vizörü “bir tık aralık” kullanmak: Düşük hızda buğu anında azalır; ama yağmur ve soğukta her zaman ideal olmayabilir.

Yeni başlayanlara net tavsiye:
Eğer kaskın pinlock uyumlu modeli varsa, pinlock’ı ciddi şekilde düşün. Çünkü buğu yüzünden görüşün bozulması, “küçük bir konfor sorunu” değil, doğrudan güvenlik sorunudur.

1. Çene kayışı: Fit’in son kilidi
   Kask doğru otursa bile çene kayışı gevşekse güvenlik düşer.

Doğru ayar:

• Kayış bağlıyken çenenin altında boşluk çok olmamalı
• İki parmak kuralı: Genelde 1-2 parmak zor sığacak kadar sıkı ayar hedeflenir (tam ölçü kişiye göre değişir)
• Kayış boğazını rahatsız etmeyecek şekilde düz durmalı, bükülmemeli

Unutma: Çene kayışını “rahat olsun” diye gevşetmek, kaskın işini yarım bırakmak demektir.

1. Kask seçerken hızlı karar verme: 5 maddelik özet

• Önce baş çevreni ölç, beden tablosunu kontrol et
• Kafa şekline göre 10-15 dakika dene (ağrı varsa ele)
• Kask kafanda dönmemeli ve yukarı çekilmemeli
• Gözlük kullanıyorsan mutlaka gözlükle dene
• Buğu için pinlock/havalandırma planını en baştan yap

1. Sonuç
   Kask alırken marka ve sertifika önemlidir ama “fit/uyum” olmadan bunlar tek başına yeterli değildir. Kask kafana doğru oturuyorsa, çene kayışın doğru ayarlıysa, gözlük ve buğu konularını da çözdüysen; güvenliğin ve sürüş konforun ciddi şekilde artar.

SSS (Sık Sorulan Sorular)

1. Kask biraz sıkı, zamanla açılır mı?
   Konfor pedleri bir miktar oturabilir. Ama alın/şakak gibi noktalarda ciddi ağrı yapıyorsa bu genelde kafa şekli uyumsuzluğudur; açılması pek çözmez.
2. Bedenim iki ölçü arasında kaldı, hangisini alayım?
   Genel olarak çok küçük alıp acı çekmek de, büyük alıp boşluk yapmak da iyi değil. Eğer iki beden arasında kalıyorsan aynı markada farklı iç ped seçeneği var mı bak. Yoksa mağazada 15 dakika deneme ile karar ver.
3. Gözlükle buğu çok yapıyor, ne yapmalıyım?
   Öncelik pinlock uyumu ve havalandırma. Nefes deflektörü de ciddi yardım eder.
4. Kaskı internetten almak mantıklı mı?
   Beden ve kafa şekli uyumu kritik olduğu için, mümkünse denemeden almak riskli. Daha önce aynı modelin aynı bedenini kullandıysan daha mantıklı olur.