Günlük bakım ve kontrol rutini: lastik, fren, ışıklar, zincir (varsa), yağ–sıvı kontrolleri + 2 dakikalık check-list

Motosiklette en pahalı arıza “ihmal”den çıkar. Daha da kötüsü; en basit ihmal, en riskli kazaya dönüşebilir. İyi haber: Her sürüşten önce 2 dakikada yapacağın kısa bir kontrol, hem güvenliği artırır hem de masrafı azaltır.

Bu yazı “usta işi bakım” değil; herkesin yapabileceği pratik bir sürüş öncesi kontrol rutinidir. PCX gibi scooter kullananlar için de birebir geçerlidir.

1. Neden “günlük kontrol” şart?
   Çünkü bazı sorunlar bir anda çıkar:

• Düşük lastik basıncı
• Fren kolu boşalması veya fren performansının düşmesi
• Sinyal/far arızası (özellikle gece)
• Yağ/sıvı kaçakları
• Gevşek ayna/sele/çanta bağlantıları

Bunların hiçbiri “serviste fark edilir” diye beklenmez; sürüşte fark edilirse geç kalınmış olabilir.

1. 2 Dakikalık Sürüş Öncesi Check-List (Kısa ve net)
   Bu listeyi telefon notlarına kaydet, her gün aynı sırayla yap. Sıra olunca unutmazsın.

A) Lastikler (30 saniye)

• Görsel kontrol: Lastikte çivi, kesik, balon, anormal aşınma var mı?
• Basınç: Mümkünse haftada en az 1 kez ölç; ölçemiyorsan “göz kararı” değil, elinle bastırıp çökme var mı kontrol et (kesin ölçüm değil ama alarm verir).
• Diş derinliği: Ortası “kareleşmiş” lastik özellikle yağmurda güveni düşürür.

Pratik ipucu:
Lastik basıncı düşerse motosiklet “daha ağır döner”, “düzlükte dalgalanır”, “yakıt artar”. Bu belirtileri ciddiye al.

B) Frenler (20 saniye)

• Ön fren kolu: Çok dibe gidiyor mu? Süngersi his var mı?
• Arka fren: Pedal/kola bastığında normal tepki veriyor mu?
• Motosikleti iterek test: Çok düşük hızda (garaj önü) hafif frenle tutuyor mu?

Kırmızı bayraklar:

• Fren kolu bir anda “boşa” yaklaşırsa
• Fren yapınca ses/metal sürtme artarsa
• Fren performansı belirgin düşerse
  Sürüşü uzatma, kontrol ettir.

C) Işıklar ve sinyaller (20 saniye)

• Kısa far / uzun far
• Fren lambası (ön + arka frenle ayrı ayrı bak)
• Sağ/sol sinyal, dörtlü varsa dörtlü
• Plaka lambası (gece görünürlüğü için önemli)

Şehir içi sürüşte en sık kaza sebebi: “Görülmemek.” Işıklar burada hayat kurtarır.

D) Sıvılar ve kaçak kontrolü (20 saniye)
Scooter ve motosiklet tipine göre değişir ama genel mantık aynı:

• Zeminde damla var mı? (yağ, yakıt, soğutma sıvısı)
• Motor altı ıslak/yağlı mı?
• Fren hidroliği haznesi (görünüyorsa) seviyesi normal mi?
• Soğutma sıvısı (varsa) seviye normal mi?

Yakıt kokusu + damla = “bugünlük sürme” kuralı. Basit.

E) Zincir / kayış / aktarma (varsa) (20 saniye)
PCX gibi scooterlarda zincir yoktur (çoğu CVT kayışlıdır). Zincirli motosiklet kullananlar için:

• Zincir gerginliği aşırı gevşek mi?
• Pas/kuru görünüm var mı?
• Zincir çok kirliyse “tok ses” yapar, çekişi bozar

Zincirli motosiklette zincir kopması veya atması çok risklidir. Kötü his varsa uzun yola çıkma.

F) Direksiyon, ayna, bağlantılar (10 saniye)

• Aynalar sıkı mı?
• Direksiyon normal dönüyor mu (takılma var mı)?
• Sele kilidi ve çanta bağlantıları sağlam mı?
• Telefon tutucu, kamera aparatı gibi ekler gevşek mi?

1. “Uzun yol öncesi” kontrolü: Günlük rutine ek 5 dakikalık paket
   Uzun yola çıkmadan önce günlük check-list’e şunları ekle:

• Lastik basıncını mutlaka ölç (soğukken)
• Lastik diş ve yanak kontrolünü daha detaylı yap
• Fren balatası durumu (gözle görülebiliyorsa)
• Yedek sigorta, mini ilk yardım, reflektif yelek (varsa)
• Yağ seviyesi (motor tipine göre)
• Zincir yağlama (zincirli motosikletse)
• Dış aydınlatmaların hepsini tekrar kontrol et

1. En sık yapılan hatalar (ve doğrusu)
   Hata 1: “Basınç göz kararı belli olur”
   Doğrusu: Basınç ölçer (benzinlikte veya mini cihazla) hayat kurtarır.

Hata 2: “Sürerken anlarım”
Doğrusu: Bazı arızalar sürerken anlaşılınca çok geç olur (fren, lastik, ışık).

Hata 3: “Zincir sesi normaldir”
Doğrusu: Normal olmayan ses, normal olmayan risktir.

Hata 4: “Bugün kısa gideceğim, kontrol etmeyeyim”
Doğrusu: Kısa mesafede dikkatin dağınık olur, risk artar. Günlük rutinin değeri burada.

1. Pratik öneri: Rutini otomatikleştir

• Her gün aynı sırayla bak (Lastik → Fren → Işık → Sıvı → Bağlantı)
• Anahtarı çevirmeden önce gözle kontrol
• Kontrol bittiğinde kaskını tak (alışkanlık sırası)

Sonuç
Motosiklette güvenli sürüş sadece teknikle ilgili değil; “sürüş öncesi disiplin”le de ilgilidir. 2 dakikalık kontrol rutini, hem kazayı hem de masrafı ciddi biçimde azaltır. En iyi bakım, düzenli yapılan basit kontroldür.